Bệnh còi xương hay xuất hiện ở trẻ dưới 3 tuổi, nhất là trẻ dưới 1 tuổi, trẻ đẻ non, thiếu cân, hay bị các bệnh nhiễm khuẩn cấp (đặc biệt là tiêu chảy). Đây là bệnh toàn thân, ảnh hưởng không những đến hệ xương mà còn đến cả thần kinh, cơ, máu...


Nguyên nhân gây bệnh còi xương

Tình trạng thiếu ánh sáng mặt trời: Do nhà ở chật chội, thiếu ánh sáng, trẻ được mặc quá nhiều quần áo, không được đưa ra ngoài trời tắm nắng, trẻ sinh vào mùa đông hoặc ở vùng cao có nhiều mây mù... khiến tiến trình tự tổng hợp vitamin D bị ảnh hưởng.

Chế độ ăn uống không hợp lý: Trẻ không được bú sữa mẹ thường xuyên, hay bị tiêu chảy làm giảm hấp thu vitamin D.

Sai lầm trong chế độ ăn dặm của trẻ: Trong chế độ ăn dặm hằng ngày của trẻ không có hoặc có quá ít dầu, mỡ dẫn đến không có dung môi hòa tan để hấp thu được vitamin D.

Các yếu tố khác: tuổi (càng nhỏ càng dễ bị còi xương), đẻ non, suy dinh dưỡng bào thai, bệnh nhiễm khuẩn, trẻ rối loạn tiêu hóa kéo dài… đều có thể dẫn đến tình trạng trẻ bị còi xương.

Các triệu chứng của trẻ còi xương

Bệnh còi xương hay xuất hiện ở trẻ dưới 3 tuổi, nhất là trẻ dưới 1 tuổi, trẻ đẻ non, thiếu cân, hay bị các bệnh nhiễm khuẩn cấp (đặc biệt là tiêu chảy). Đây là bệnh toàn thân, ảnh hưởng không những đến hệ xương mà còn đến cả thần kinh, cơ, máu... Khi mắc bệnh còi xương, trẻ sẽ có những biểu hiện sau:

- Xương sọ sẽ bị ảnh hưởng, nhất là vào 3 tháng đầu sau sinh: thóp rộng, bờ thóp mềm, lâu khép kín, có bướu đỉnh, bướu trán.

- Từ tháng thứ 6 đến tháng thứ 12, xuất hiện các nốt ở đầu xương sườn và biến dạng lồng ngực, ngực dô ức gà, xương sườn cong. Sau 1 tuổi, biến dạng sẽ ảnh hưởng lên chi khi trẻ em đã tập đi: cong xương chi dưới hình chữ O, chữ X, đầu gối vẹo ra ngoài.


- Trẻ rối loạn tiêu hóa kéo dài, biếng ăn, ngủ kém, hay giật mình, khi ngủ vặn vẹo, quẫy đạp không yên, dễ bị kích thích, quấy khóc và hay khóc đêm.

- Ra nhiều mồ hôi khi ăn, khi bú mẹ, nhất là khi ngủ (mồ hôi trộm).

- Ngấn thịt xuất hiện ở cổ tay hoặc mắt cá.

- Dễ bị táo bón hoặc đi ngoài phân sống.

- Trẻ lớn hơn hay kêu đau bụng, đau một lúc rồi hết, hay kêu đau nhức xương vào chiều tối hoặc ban đêm (hay gặp ở những xương dài như xương cẳng chân).

- Chậm mọc răng và rụng tóc cũng là triệu chứng hay gặp khi trẻ bị còi xương. Thông thường sẽ mọc răng ở tháng thứ 6 với bé gái và 8 tháng với bé trai.

- Trẻ bị gù vẹo cột sống, khung chậu hẹp, chậm phát triển chiều cao.

- Cơ nhão, yếu cơ gây chậm vận động như chậm biết lẫy, biết ngồi, biết bò, biết đi.

Đề phòng bệnh còi xương cho trẻ

- Đối với bà mẹ trong thời kỳ mang thai và cho con bú phải ăn uống đầy đủ, uống bổ sung thêm viên sắt, canxi... và nên tắm nắng thường xuyên.

- Đối với trẻ em, cho bú mẹ sớm ngay sau khi sinh và bú mẹ hoàn toàn trong sáu tháng đầu. Đến tuổi ăn dặm, cần cho bé ăn đầy đủ và cân đối 4 nhóm thức ăn là chất bột, chất đạm, chất béo, vitamin và muối khoáng.

- Các bé sau sinh 1 tháng cần được tắm nắng mỗi ngày 15 phút vào lúc mặt trời mọc và ánh nắng phải chiếu trực tiếp trên bề mặt da mu tay, chân, bụng, lưng, ngực.



- Vào mùa đông, bạn cần cho con uống vitamin D3 theo chỉ dẫn của bác sĩ để điều trị dự phòng. Có thể 6 tháng cho trẻ uống nhắc lại một lần.

- Ngoài ra, mẹ có thể uống vitamin D3 một liều 200.000 đơn vị vào lúc thai được 7 tháng.

Dinh dưỡng cho trẻ còi xương

Còi xương là một bệnh loạn dưỡng xương do thiếu hoặc rối loạn chuyển hóa vitamin D trong cơ thể. Còi xương do thiếu vitamin D còn được gọi là còi xương dinh dưỡng, một bệnh phổ biến của trẻ dưới 3 tuổi, lứa tuổi hệ xương phát triển mạnh.

Thực đơn phòng chống còi xương cho trẻ

- Sữa bột : 500ml - 1000ml/ngày.

- 600ml sữa tươi + 1 hũ sữa chua + 1 miếng đậu hũ + 100g rau.

- 600ml sữa tươi + 1 caramen + 90g tôm rang + 100g rau.

Các món ăn cho trẻ còi xương

- Trứng gà tươi vài quả, rửa sạch, đập lấy vỏ rồi sao vàng tán bột, đựng trong lọ kín để dùng dần. Mỗi ngày uống 1-2 lần, mỗi lần 5 g hòa với nước cháo.

- Trứng gà 1 quả, luộc kỹ bằng lửa nhỏ trong 45 phút rồi bóc lấy lòng đỏ, dùng thìa nghiền nhỏ rổi hòa với cháo ăn trong ngày.



- Sò biển 100 g, rửa sạch, nấu nhuyễn cho một chút muối rồi ăn vài lần.

- Hến 10 con, làm sạch, đánh đều với một quả trứng gà rồi hấp cách thủy, ăn trong ngày.

- Xương sụn lợn 500 g, rửa sạch hầm nhừ với 50 g đậu tương, rồi cho trẻ ăn với lượng thích hợp.

- Cá trắm đen 1 con, làm sạch, chú ý bỏ mật, rồi cắt khúc, xào qua với gừng, hành và một chút dầu thực vật, rồi đổ nước hầm nhừ, chia ăn nhiều lần trong ngày.

- Rùa một con, làm thịt, hầm nhừ với gừng, hành, muối rồi cho trẻ ăn với lượng thích hợp.

Đây là một số món ăn mà trẻ dễ chấp nhận, vừa đạt hiệu quả điều trị bệnh, vừa cung cấp chất dinh dưỡng, lại rẻ tiền và dễ kiếm.

Bổ sung canxi và vitamin D ở dạng thuốc



Khi thấy trẻ có các biểu hiện của bệnh còi xương, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được bác sĩ chẩn đoán chính xác tình trạng bệnh và có cách điều trị phù hợp. Trẻ bị còi xương cần được uống canxi ở dạng thuốc để phòng ngừa và điều trị còi xương. Liều canxi hoặc vitamin D bổ sung tùy vào tuổi và mức độ thiếu hụt của trẻ. Các trường hợp sử dụng vitamin D bừa bãi sẽ gây ra tình trạng ngộ độc vitamin D.

Ngộ độc vitamin D trong quá trình điều trị còi xương ở trẻ

- Nguyên nhân gây ngộ độc vitamin D ở trẻ là do các bậc cha mẹ cho trẻ uống vitamin D bừa bãi vì không hiểu hết tính năng và cách sử dụng vitamin D.

- Khi bị ngộ độc vitamin D, nồng độ canxi trong máu của trẻ tăng lên, hưng phấn thần kinh giảm, muối canxi đọng lại trong cơ thể, đặc biệt là ở thận.

- Biểu hiện của ngộ độc vitamin D ở trẻ: Trẻ bị sốt, bỏ ăn, uể oải, uống nhiều nước, đi tiểu nhiều, có dấu hiệu thiếu máu. Có khi trẻ còn bị ói mửa, táo bón, đau đầu, co giật tứ chi.

Vì vậy, khi trẻ bị còi xương, để tránh bị ngộ độc vitamin D, cha mẹ nên điều trị cho trẻ theo sự chỉ dẫn của các bác sĩ chuyên khoa.